“Wees voorzichtig met het lezen van boeken over gezondheid.
U kunt sterven aan een drukfout.” (Mark Twain)

Betrouwbaar voedingsadvies: wie geeft raad?

  • “Verlies nog snel 18 kg voor de feestdagen met onze wonderdrank”
  • “Voor mij geen Corona: Met dit voedingssupplement boost je je immuniteit”
  • “Brood en aardappelen zijn dikmakers”
  • “Volg het soepdieeet en vermager 4 kg per week!”
  • “Het wordt winter, slik snel een extra dosis vitamine D”

Op 28 oktober 2020 om 16 u 19 gaf Google meer dan 5 miljoen antwoorden op de zoekopdracht “gezond eten” (5 360 000 antwoorden om precies te zijn).
Ook in de media krijg je heel wat tips en advies over gezonde voeding. Maar hoe weet je nu of dat advies kwalitieitsvol is? Wie geeft betrouwbaar en wetenschappelijk advies over voeding?

Wie mag voedingsadvies geven?

De Belgische overheid erkent enkel de diëtist als voedingsprofessional en heeft daarvoor ook een wettelijk kader voorzien.

Hoe zit het dan met de adviezen van voedingsconsulenten, voedingscoaches, gezondheidstherapeuten, gewichtsconsulenten, wellness consulenten, leefstijlconsulenten?

Deze coaches en consulenten beschikken niet over een erkend diploma. Dikwijls volgen ze een korte (vaak dure) opleiding van enkele weken of avonden. Deze opleidingen worden niet door de overheid gecontroleerd en er zijn geen kwaliteitsvereisten aan verbonden. De cursisten krijgen na afloop een getuigschrift, maar geen officieel diploma.

Deze consulenten mogen enkel advies geven aan gezonde mensen.
Indien een consulent vaststelt dat er een medische klacht is bij iemand die hij behandelt dan is hij verplicht om door te verwijzen naar een arts.
Indien de consulent de persoon met een aandoening toch behandelt, loopt hij een groot risico. Op dat ogenblik verricht hij immers een behandeling zonder aan de wettelijke voorwaarden te voldoen. Dit kan leiden tot gerechtelijke vervolging wegens het onwettig uitoefenen van de geneeskunde.

Kwaliteitslabel voor voedingsadvies


Om een richtlijn te geven inzake kwaliteitsvolle begeleiding op vlak van onder andere voeding zorgde de Belgische wetgever voor een wettelijk kader. De diëtist wordt beschouwd als een paramedicus (meervoud: paramedici). Volgens de FOD Volksgezondheid is dit:

“Iemand die voor zijn beroep diagnostische, therapeutische handelingen of technische hulpverstrekkingen levert op verzoek van een arts. Deze prestaties zijn eigen aan het beroep en wettelijk bepaald. Zij mogen uitsluitend door erkende beroepsbeoefenaars in het specifieke domein verricht worden. De meeste erkende paramedici kunnen zowel op zelfstandige basis als in dienstverband in een gezondheidsinstelling werken.

Je kan je niet zomaar vestigen als diëtist. Een diëtist kan enkel zijn beroep uitoefenen indien hij afstudeert aan een hogeschool. Na zijn studies mag hij zich bachelor in de voedings- en dieetkunde noemen:

Diëtisten zijn specialisten op het gebied van voeding in relatie tot ziekte. Een diëtist behandelt op voorschrift van de arts, patiënten met een op maat gemaakt voedings- of dieetadvies. Hij of zij kan door het behandelen met een bepaald eetpatroon (dieet) de lichamelijke gezondheid bevorderen. Hij/zij heeft minstens een diploma van een professionele bachelor of een masters’ proef behaald.”

De opleiding is een combinatie tussen voedingsleer en medische kennis. Door deze medische achtergrond is de diëtist ook in staat om samen te werken met andere professionals in de zorg zoals artsen, specialisten in ziekenhuizen, wijkgezondheidscentra, …

Bovenstaand filmpje van de Nederlandse Vereniging van Diëtisten geeft een overzicht van wat een diëtist precies doet.

Hoe vind je een diëtist?

Start je zoektocht naar voedingsadvies door een bezoek te brengen aan de website van de Vlaamse Vereniging van Diëtisten (VBVD). Via de zoekfunctie op de site vind je een erkende diëtist je buurt. Opgelet: deze website toont niet alle diëtisten, want niet elke diëtist is bij deze beroepsvereniging aangesloten.
Om te controleren of iemand een erkende diëtist is, kan je zijn naam invullen op de site van het RIZIV. Enkel erkende diëtisten met een bachelordiploma voedings- en dieetkunde kunnen een RIZIV-nummer krijgen.

Advies voor Jan en alleman

Via een online beweegprogramma krijg je vaak voedingsadvies bij aankoop van bepaalde voedingssupplementen. Bij de krant vind je een gratis boek over gezonde voeding. Op Google vind je allerlei dieet- en eetschema’s.

Heeft de diëtist dan nog een meerwaarde? Laat ons een kijkje nemen in het leven van Jan en Peter!

Jan is een fitte vijftiger. Hij houdt van lekker eten. Op de site van het Vlaams Instituut voor Gezond Leven heeft hij zijn BMI berekend en hij ziet dat hij een BMI van 29 heeft. Hij stelt vast dat dit overgewicht betekent.
Hij maakt zich toch wat zorgen en besluit naar de huisarts te gaan.
Na onderzoek blijkt dat Jan kerngezond is: zijn cholesterol valt binnen de normale waarden. Zijn hart klopt regelmatig, zijn bloedruk is uitstekend.
Maar hij zou toch graag enkele kilootjes kwijtspelen, want hij heeft gehoord dat overgewicht een risicofactor is bij Corona.
Maar hoe begint hij daaraan?
Peter is een fitte vijftiger. Hij houdt van lekker eten. Hij heeft al een aantal jaren last van een verhoogde cholesterol. Zijn dokter zegt dat medicatie nog niet nodig is. Op de site van het Vlaams Instituut voor Gezond Leven heeft hij zijn BMI berekend en hij ziet dat hij een BMI van 29 heeft. Hij stelt vast dat dit overgewicht betekent.
Hij maakt zich toch wat zorgen en besluit nogmaals naar de huisarts te gaan.
Na onderzoek blijkt dat zijn cholesterol verder gestegen is en dat zijn bloedruk verhoogd is.
De dokter schrijft dit keer wel medicatie voor. De dokter vertelt dat er een verband kan zijn tussen zijn voeding en zijn klachten.
Peter denkt dat het misschien een goed idee is om zijn voeding wat aan te passen.
Maar hoe begint hij daaraan?


Toevallig zien Jan en Peter enkele dagen later in een plaatselijke krant een aankondiging voor een kookworkshop met groenten. Ze schrijven zich in, want misschien is dat goed om wat gewicht te verliezen.
De lesgever is een voedingsconsulent. Na afloop krijgen ze een kaartje mee. Ze besluiten om eens een afspraak te maken bij deze consulent.

Hetzelfde advies voor Jan en Peter?

Jan verschijnt op de afspraak. De voedingsconsulent stelt vast dat Jan geen medicatie neemt en geen enkele lichamelijke klacht heeft. Ze geeft hem recepten mee om meer variatie te brengen in zijn eten.

Peter arriveert bij de consulent en die hoort dat Peter medische problemen heeft en medicatie neemt. De consulent weet dat hij geen voedingsadvies mag geven omdat Peter een medische aandoening heeft. De consulent moet Peter doorverwijzen naar een gespecialiseerde hulpverlener.

Peter op consultatie bij de diëtist

In het geval van Peter is het duidelijk: Peter kan enkel voedingsadvies krijgen van een diëtist omdat hij medische problemen heeft.


De diëtist ondervraagt Peter gedetailleerd over zijn voeding en zijn medische klachten (voedingsanamnese). Op die manier brengt de diëtist de voedingsgewoonten van Peter in kaart.

Het advies zal zoveel mogelijk aansluiten bij de gewoonten van Peter; uiteraard kan hij op zondag samen met zijn gezin frietjes eten. De diëtist geeft voedingstips om het cholesterolgehalte te verlagen en de bloedruk onder controle te houden. Op die manier wordt de diagnose van de dokter vertaald naar concreet voedingsadvies.

Peter leert andere voedingskeuzes maken door etiketten te leren lezen. Hij eet graag ontbijtgranen en kan die blijven eten. Dankzij zijn diëtist heeft hij de kennis om bewust te kiezen in het rek van de ontbijtgranen. Zijn eten is even smakelijk, maar levert nu voedingsstoffen van hoge kwaliteit.

Op die manier werkt Peter aan een gezonde levenstijl. Door kleine aanpassingen aan zijn voeding zal hij als bonus enkele kilootjes verliezen. Dit gewichtsverlies heeft bovendien een gunstige invloed op zijn bloedruk.

Jan op consultatie bij de diëtist

Heeft de diëtist ook een meerwaarde voor Jan? Hij heeft immers geen medische aandoening.

Voor Jan is het goed om te weten dat een diëtist zowel gezonde als zieke mensen begeleidt.
Bij Jan zal de diëtist eveneens een grondige voedingsanamnese afnemen. Hierbij wordt rekening gehouden met zijn (familiale) medische voorgeschiedenis. Door kleine ingrepen in zijn voedingspatroon zal de diëtist Jan helpen om op duurzame wijze enkele kilootjes te verliezen.

Aan een gezond persoon geeft een diëtist advies en tips om een gezonde levensstijl te behouden. Door zijn medische achtergrond is de diëtist een belangrijke partner inzake gezondheidspreventie. De diëtist zet mensen ertoe aan om gezond te eten, voldoende te bewegen, aandacht te hebben voor een gezond slaappatroon en om aan preventie te doen (vb. patiënten motiveren om deel te nemen aan de bevolkingsonderzoeken naar dikkedarmkanker, borstkanker).

Doordat de diëtist steeds maatwerk levert is elk advies individueel. Een voedingsadvies voor patiënt X is niet noodzakelijk een goed advies voor patiënt Y.